วิเคราะห์คุณค่า

1. คุณค่าด้านธรรมชาติวิทยา

ให้ความรู้เกี่ยวกับสัตว์และต้นไม้ ทั้งชื่อ รูปร่าง ขนาด สี เสียง พฤติกรรม กลิ่น และลักษณะตามธรรมชาติ

2. คุณค่าด้านวัฒนธรรม

ภาพสังคมอยุธยา

ประเพณีการเสด็จทางสถลชลมารค การแต่งกายของสตรี การจัดกระบวนทัพแบบจตุรังคบาท เครื่องประดับช้าง และเครื่องสูง

3. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

สร้างจินตภาพได้แจ่มชัด

เลือกคำเหมาะกับเนื้อความและเสียง บอกรูปร่างและความเป็นอยู่ของสัตว์อย่างชัดเจน

พรรณนาให้เห็นภาพ: งูเขียวกับตุ๊กแก

ทำให้เห็นการรัด การกัด และการต่อสู้ของสัตว์อย่างต่อเนื่อง

พรรณนาให้เห็นภาพ: ธารน้ำและปลา

ทำให้เห็นน้ำใสสะอาด ฝูงปลา จอก และสาหร่ายอย่างรื่นรมย์

การเล่นเสียงสระ “อู”

บทหนูกับงูใช้เสียง “อู” ซ้ำ ช่วยสร้างจังหวะรวดเร็วของการต่อสู้

สัมผัสสระและสัมผัสอักษร

บทนกยูงทองมีเสียงซ้ำไพเราะ สอดคล้องกับท่วงท่าการรำแพน

การเล่นคำพ้อง

คำว่า “ลิง” ใช้ทั้งในความหมายของสัตว์ และในชื่อพรรณไม้ เช่น หัวลิง ลางลิง และกระไดลิง